Menu

erVAAR de Veenvaart

18 jun 2017

erVAAR de rust, de ruimte en de Veenkolonieën – VAAR de Veenvaart!

Varen van Nieuw-Amsterdam/Veenoord naar Ter Apel. De Veenvaart is een onderdeel van de route Noord-Nederland  en Noord-Duitsland. Een bijzondere vaarroute die de aandacht vestigt op de historie van dit deel van Drenthe. De route die u vaart bestaat voor het grootste deel uit kanalen die in de 19e eeuw met de hand werden gegraven.

Het ooit “woest en ledige” landschap, dat onderdeel was van het “Bourtanger Moor”, werd vanaf het midden van de 19e eeuw doorsneden door vele kilometers kanalen en wijken.

Het grote moerasgebied werd herschapen in langgerekte dorpen, weiden en akkers. U vaart langs negen verschillende dorpen. De kanaalgravers en veenarbeiders vestigden zich hier na het afgraven van het veen en men bouwde hier de ruim opgezette en karakteristieke boerderijen. De bewoner van de Veenkoloniën is gastvrij en direct. Ervaar de rust en de ruimte! Ervaar de Veenkoloniën!

Historie

Het turfgraven leverde voor de veenarbeiders een hard en armoedig bestaan op, maar het veen is voor Drenthe ook van groot economisch belang geweest. De vele kilometers waterwegen (o.a. Verlengde Hoogeveenschevaart , Bladderswijk, Scholtenskanaal, Sint Jozefvaart, (Verlengde) Oosterdiep, en ontelbare zijkanalen)  zijn gegraven om het veen te ontwateren en voor de afvoer van turf als energiebron voor het westen van Nederland. Vanaf midden jaren 60 van de vorige eeuw wordt in Zuidoost Drenthe geen veen meer afgegraven. In het aangrenzende gebied in Duitsland nog wel, maar niet meer voor het maken van turf. Veen wordt onder andere nog gebruikt voor de productie van potgrond en voor koolstof als basis voor filters. Dit laatste gebeurt in Klazienaveen bij Cabot, voorheen de Purit/Norit fabriek.

Jaagpaden

Langs delen van de route ziet u jaagpaden. De paden langs het kanaal – soms vlak boven het water – werden gebruikt om schepen te trekken. Mensen – veelal de vrouw van de schipper – of paarden trokken de schepen door het water. In de 20e eeuw kregen schepen motoren en sindsdien zijn de jaagpaden niet meer in gebruik.

Veen

Veen is een grondsoort die in de loop van duizenden jaren ontstond toen planten in moerassen sneller groeiden dan ze werden afgebroken. Dode planten stapelden zich op tot dikke lagen. In veen vind je zaden, wortels, bladeren en soms boomstammen terug. Veenbodems zijn roodbruin, bruin of zwart van kleur. De bodem is te herkennen aan een opstapeling van meerdere horizontale laagjes. Naar onderen toe worden de laagjes steeds meer in elkaar gedrukt. Het veen is onderin compacter en harder dan bovenin.

 

Moerasplanten die na hun dood in het water terechtkomen krijgen geen zuurstof meer. Hierdoor verteren ze niet helemaal. Het is wel genoeg om stoffen uit de plantencellen vrij te

maken die het water sterk verzuren. Het zure water zorgt ervoor dat de planten niet verder kunnen afbreken. Het gevolg is dat dode veenplanten intact blijven en zich opstapelen tot dikke lagen. Uiteindelijk ontstaat een veenbodem die meters dik kan worden.

Het veen is voor een groot deel gevormd uit de resten van slechts één plantensoort: veenmos. Dat sterft aan de onderkant af en groeit tegelijkertijd aan de bovenkant door. De afstervende onderkanten stapelen zich op tot veenlagen. In het Bargerveen bij Zwartemeer komt de groei van veen overigens nog voor. Let wel: veen groeit met ongeveer 1 a 1,5 mm per jaar! Voor meer info: https://www.staatsbosbeheer.nl/Natuurgebieden/veenland/Toegankelijkheid

 

Sluizen

Het hoogteverschil in het gebied waar het Koning Willem Alexanderkanaal doorheen werd gegraven bedraagt 6 meter en dat maakte de bouw van 2 bijzondere sluizen noodzakelijk.

 

Spaarsluis

Bij Oranjedorp ligt de Spaarsluis. De sluis maakt gebruik van opslagbekkens. Daarin wordt water dat bij traditionele sluizen naar lager gelegen gedeelten stroomt, tijdelijk opgeslagen. Het kanaal heeft geen natuurlijke wateraanvoer en daarom moet het schutverlies weer teruggepompt worden. Bij een traditionele sluis zou het schutten van schepen veel waterverlies geven en het terugpompen kost veel energie. Door het water op te vangen in bekkens, bedraagt de waterbesparing bij de spaarsluis zo’n 50%.

Link filmpje

De sluisdeuren zijn van composiet gemaakt. Nergens ter wereld zijn dit soort sluisdeuren eerder geplaatst. Het kunststofmateriaal is duurzaam en onderhoudsvriendelijk.

Koppelsluis

In het Oosterbos bij Klazienaveen ligt de Koppelsluis. In deze sluis stijgt of daalt u 2 keer 2,5 meter. Hiermee vaart u op 19,5 meter boven NAP.

Rondom de Koppelsluis kunt u wandelen en fietsen door het Oosterbos of langs het IJstijdenpad. U vindt er de camping “Vonder” en het theehuis “de Groene Trambrug”.

IJstijdenpad

Tijdens de graafwerkzaamheden zijn keien uit verschillende ijstijden opgegraven. Deze zijn gebruikt voor de aankleding  van het 6 kilometer lange IJstijdenpad langs het Koning Willem Alexanderkanaal. Het pad loopt van Oranjedorp naar het hoogveengebied Berkenrode bij Barger-Compascuum. U krijgt langs het pad uitleg over de zwerfkeien, er is een tuin met rapakivi (roodachtig granieten stenen), een uitkijkterp, een klimparcours en er zijn picknickplekken.


Route & vaartips
Vaar
Magazine

Meld je aan voor onze nieuwsbrief!